Библиотека

Гимназическая библиотека – место, которое любят и посещают все гимназисты и педагоги. Наша библиотека расположена на первом этаже и занимает изолированное помещение. В библиотеке есть читальный зал, который оборудован столами для читателей, стульями, книжными стеллажами, книжными шкафами, организованы книжные выставки. Фонд библиотеки пополняется электронными цифровыми ресурсами, учебниками. Мы можем предложить вам любой учебник или книгу, вы сможете полистать журналы и пообщаться с друзьями. В тишине библиотеки можно выполнить домашнее задание, написать реферат.

Мы очень надеемся на сотрудничество с вами, дорогие педагоги и учащиеся!

Современные школьники, читатели нашей библиотеки, также как и современные взрослые, остро ощущают нехватку времени. Для них стало роскошью после уроков часами просиживать в читальном зале и работать с энциклопедиями, справочниками. Где же находят информацию наши дети, когда готовятся к урокам? Конечно, в Интернете. Чтобы привлечь читателей из Интернета обратно в библиотеку, к её ресурсам, на сайте мы постараемся раскрывать фонд гимназической библиотеки с разных сторон. 

Здесь Вы узнаете, какие книжные выставки, мероприятия и конкурсы организует библиотека для своих читателей, что нового появилось на информационном стенде, какие новинки поступили в библиотеку и много всего другого.

НАПРАВЛЕНИЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ БИБЛИОТЕКИ

1. Оказание методической консультационной помощи педагогам, учащимся, родителям в получении информации из библиотеки.

2. Создание условий для учителей в получении информации о педагогической и методической литературе, о новых средствах обучения.

3. Создание условий учащимся, учителям, родителям для чтения книг, периодики, работы с компьютерными программами.

4. Формирование, комплектование и сохранность фонда.

ОСНОВНЫЕ ФУНКЦИИ БИБЛИОТЕКИ

1. Образовательная - поддерживать и обеспечивать образовательные цели, сформулированные в концепции гимназии и в образовательной программе.

2. Информационная - предоставлять возможность использовать информацию вне зависимости от ее вида, формата, носителя.

3. Культурная - организовывать мероприятия, воспитывающие культурное и социальное самосознание, содействующие эмоциональному развитию учащихся.

Библиотека, как структурное подразделение ГУО «Гимназия г. Клецка», в 2021/2022 учебном году содействовала образовательному процессу учащихся, руководствуясь нормативно-правовыми документами по организации работы библиотек учреждений общего  среднего  образования  согласно инструктивно-методическому письму Министерства образования Республики Беларусь от 09.07.2021,  обеспечивая информационное сопровождение учебного и воспитательного процесса, о чем свидетельствует стабильная динамика основных показателей работы библиотеки (согласно данным на 01.06.2022). Число читателей составило 198 человек  (171 учащийся, 20 педагогов, 7 работников технического персонала); при сокращении количества посещений  на 415 единиц (2020/2021 учебный год – 2 816, 2021/2022 учебный год – 2 403)  выросла книговыдача на 2 026 экземпляров (2020/2021 учебный год – 2 734, 2021/2022 учебный год – 4 760 экземпляра); книгообеспеченность составила 49 экземпляров на человека (2020/2021 учебный год – 51 экземпляр);  выросла читаемость на 15 экземпляров (2020/2021 учебный год -  9,1 экземпляра, 2021/2022 учебный год – 24,04 экземпляра); фонд библиотеки  по состоянию на  23.03.2022 составил 9 746 экземпляров на сумму 22 172,34 руб. (учебники: 5 161 экземпляр – 13 054,36 руб.; художественная литература: 4 521 экземпляр –               9 117,98 руб.; электронные документы:  64 экземпляра – 856,46 руб.); по состоянию на  03.03.2021 составил 10 028 экземпляров на сумму 21 427,74 руб. (учебники: 5 579 экземпляров – 12 196,30 руб.; художественная литература: 4 485 экземпляров – 8 374,98 руб.; электронные документы:  64 экземпляра – 856,46 руб.).

Библиотечное, информационное и справочно-библиографическое обслуживание пользователей библиотеки осуществлялось в соответствии с планом работы гимназии. На базе библиотеки было проведено  56 мероприятий с общим охватом 1605 пользователей.  С 21.10.2021 по 09.03.2022 состоялось пять рейдов-проверок сохранности  и бережного  отношения  к учебникам в 5-11 классах. Согласно календарю юбилейных дат  в учебном году проведено 25 литературно-биографических выставок. Традиционно проведены экскурсии «Мой родной край. История г. Клецка», выставки-стихотворения, встречи «Мои земляки знакомые и незнакомые», совместные чтения литературных произведений «Чытаем разам», экскурс по праздникам школьного календаря. Учащиеся гимназии проявили активность и заинтересованность в проведении мероприятий: часа общения «Я выбираю профессию – всё о профессии парикмахер», часа фантазии «Делаем сами своими руками», выставки одного стихотворения «Светлая Пасха», интерактивного диалога «Семь чудес Клетчины».

 Режим работы библиотеки составил 20-часовую рабочую неделю, во второй четверг месяца проводились санитарно-гигиенические мероприятия по сохранности фонда учебной и художественной литературы  в читальном зале и книгохранилище. В марте 2022 года была проведена перепланировка расположения стеллажей основного фонда (с белорусской, русской и справочной литературой).

Формирование, обработку библиотечного фонда, библиотечное, информационное, справочное обслуживание пользователей библиотеки осуществляла Гаврук Ф.В. (стаж работы в должности – с 27.08.2019, высшее педагогическое образование). Повышение профессионального уровня проводилось через участие в конференциях, круглых столах, семинарах, методических объединениях школьных библиотекарей (4 МО в 2021/2022 учебном году),  проводимых управлением по образованию, спорту и туризму Клецкого РИК, через взаимодействие со школьными библиотеками района.

 

 

Комплектование библиотеки учебниками и учебными пособиями

Июнь – август

Гаврук Ф.В.

Работа гимназической библиотеки по обеспечению учащихся, учителей учебниками и методической литературой

Август

Гаврук Ф.В.

Проведение перерегистрации читателей

Сентябрь

Гаврук Ф.В.

Проведение группового обслуживания читателей. Уточнение списков читателей по классам

Август, сентябрь

Гаврук Ф.В.

Ознакомление учащихся и родителей с правилами пользования учебниками. Консультации для родителей по оплате за учебники

Август, сентябрь

Гаврук Ф.В.

Представление информации о гимназической библиотеке на сайт учреждения образования

1 раз в месяц

Гаврук Ф.В.

Списание учебных изданий

Ноябрь, декабрь

Гаврук Ф.В.

Анализ фонда обеспеченности учебниками учащихся и педагогов на 1-е и 2-е полугодие

Июнь, ноябрь

Гаврук Ф.В.

Работа с программами «БиблиоГраф», «Мониторинг обеспеченности учебниками и учебной литературой»

По мере необходимости

Гаврук Ф.В.

Проведение рейдов по сохранности и бережному отношению к учебникам

1 раз в четверть

Гаврук Ф.В.

Пополнение электронной методической копилки по вопросам информационной культуры «Информация. Уверенность. Успех»

1 раз в месяц

Гаврук Ф.В.

Помощь в организации подписки на периодические издания 

Декабрь, июнь

Гаврук Ф.В.

Анализ читаемости учащихся по полугодиям

Декабрь, май

Гаврук Ф.В.

Подготовка методических материалов в помощь учителям и учащимся в подготовке к выпускным экзаменам

Май

Гаврук Ф.В.

Подборка материалов в папку «Абитуриент»: «Перед выбором пути», «Азбука профессий»

1 раз в четверть

Гаврук Ф.В.

Сбор гимназических учебников по классам

Последняя неделя мая

Гаврук Ф.В.

Подбор рекомендательных списков литературы для дополнительного изучения предметов

Июнь

Гаврук Ф.В.

Отбор устаревшей и ветхой художественной литературы для изъятия из фонда

Июнь

Гаврук Ф.В.

Проведение тематических выставок:

«Выставка к началу 2022/2023 учебного года», «Моя Беларусь: история в книгах…»,

«Время, Родина, мы!»,

«Война глазами детей»,

«Я только читал о войне…»,

«Учусь быть гражданином»,

«Ты бессмертен, солдат!»,

«Квітней, красуй, дарагая мая Беларусь»,

«Пока мы помним, мы живём»,

«История Великой Победы. Без срока давности…»

  Сентябрь – май

(1 раз в месяц)

Гаврук Ф.В.

Организация встреч с интересным человеком творческой профессии

1 раз в четверть

Гаврук Ф.В.

Популяризация белорусского и русского литературного наследия, организация выставок-экспозиций: «Книги-юбиляры», «Книги и судьбы», «Писатели-юбиляры»

Согласно календарю юбилейных дат в учебном году

Гаврук Ф.В.

Поддержка семейного чтения: акции «Семейный абонемент online», «Всей семьёй в библиотеку», «Книга, я и моя семья», «Новое поколение выбирает чтение»

1 раз в четверть

Гаврук Ф.В.

Шестой школьный день.

Библиотека приглашает на экскурсию «Мой родной край. История  города Клецка » (5 класс)  

Сентябрь

Гаврук Ф.В.

Литературный проект «Чытаем разам, чытаем па-беларуску»: «Чытаем Купалу і Коласа разам – гучнае слова паэтаў» (7 класс)

Сентябрь

Гаврук Ф.В.

Библиотека приглашает на экскурсию «Мой родной край. Город Клецк в годы Великой Отечественной войны» (6 класс)  

Октябрь

Гаврук Ф.В.

Старт гимназической акции «Семейное чтение»: Семейный абонемент online, Знакомство с книгами-юбилярами 2022 года (8 класс)

Октябрь

Гаврук Ф.В.

«Духовно-нравственные ориентиры в современном мире» - посещение церкви с учащимися 5 класса

Ноябрь

Гаврук Ф.В.

Духовно-просветительское мероприятие «Евфросиния Полоцкая: учитель, воспитатель и библиотекарь» (6 класс)

Ноябрь

Гаврук Ф.В.

Литературный проект «Чытаем разам, чытаем па-беларуску»: «Чытаем Купалу і Коласа разам – гучнае слова паэтаў» (8 класс)

Декабрь

Гаврук Ф.В.

«Духовно-нравственные ориентиры в современном мире» - посещение костёла с учащимися 5 класса

Декабрь

Гаврук Ф.В.

Праздник семей и зверей “Двенадцать символов года” (6 класс)

Январь

 

Гаврук Ф.В.

Этнаграфічны  калаж “Кола дзён, або па старонках народнага календара” (7 класс)

Январь

 

Гаврук Ф.В.

Просветительская гостиная «Здесь говорят одни лишь камни – Брестская крепость»  (8 класс)

Февраль

 

Гаврук Ф.В.

Библиотерапия (лечение книгой) «Письма – перелётные птицы разлук» (9 класс)

Февраль

 

Гаврук Ф.В.

Час раздумий «Спасти сердца можно только любовью» (6 класс)

Март

Гаврук Ф.В.

Гимназическая акция «Семейное чтение»: Семейный абонемент online, Знакомство с книгами-юбилярами 2023 года (8 класс)

Март

 

Гаврук Ф.В.

Устный журнал «Дзве мовы сталі блізкімі мне змалку» (7 класс)

Апрель

 

Гаврук Ф.В.

Час научных сообщений  «Чернобыль – боль, палящая сердца» (8 класс)

Апрель

 

Гаврук Ф.В.

Литературный экскурс  «Война сквозь сердце…»

(6 класс)

Май

 

Гаврук Ф.В.

Урок информационной культуры «Профессия и ты»: библиотекарь – профессия из глубины веков (9 класс)

Май

 

Гаврук Ф.В.

Воспитание и формирование информационной культуры, читательской грамотности: тематическая игра «Интеллектуальный досуг в библиотеке»

1 раз в четверть

Гаврук Ф.В.

 

 

№ п/п

Название мероприятия, тема, форма проведения

Дата

 

1-е полугодие

 

1.

Литературный проект «Чытаем разам, чытаем па-беларуску»: «Чытаем Купалу і Коласа разам – гучнае слова паэтаў» (7 класс)

17.09.2022

2.

Библиотека приглашает: экскурсия «Мой родной край. История  города Клецка » (5 класс)  

24.09.2022

3.

Духовно-просветительское мероприятие «Евфросиния Полоцкая: учитель, воспитатель и библиотекарь» (6 класс)

15.10.2022

4.

Старт гимназической акции «Семейное чтение»: Семейный абонемент online, Знакомство с книгами-юбилярами 2022 года (8 класс)

29.10.2022

5.

Библиотека приглашает: экскурсия «Мой родной край. Город Клецк в годы Великой Отечественной войны» (6 класс)  

12.11.2022

6.

«Духовно-нравственные ориентиры в современном мире» - посещение церкви с учащимися 5 класса

26.11.2022

7.

«Духовно-нравственные ориентиры в современном мире» - посещение костёла с учащимися 5 класса

03.12.2022

8.

Литературный проект «Чытаем разам, чытаем па-беларуску»: «Чытаем Купалу і Коласа разам – гучнае слова паэтаў» (8 класс)

24.12.2022

 

2-е полугодие

 

1.

Праздник семей и зверей “Двенадцать символов года” (6 класс)

Январь 2023 года

2.

Этнаграфічны  калаж “Кола дзён, або па старонках народнага календара” (7 класс)

Январь 2023 года

3.

Просветительская гостиная «Здесь говорят одни лишь камни – Брестская крепость»  (8 класс)

Февраль 2023 года

4.

Библиотерапия (лечение книгой) «Письма – перелётные птицы разлук» (9 класс)

Февраль 2023 года

5.

Час раздумий «Спасти сердца можно только любовью» (6 класс)

Март

2023 года

6.

Гимназическая акция «Семейное чтение»: Семейный абонемент online, Знакомство с книгами-юбилярами 2023 года (8 класс)

Март

2023 года

7.

Устный журнал «Дзве мовы сталі блізкімі мне змалку» (7 класс)

Апрель

2023 года

8.

Час научных сообщений  «Чернобыль – боль, палящая сердца» (8 класс)

Апрель 2023 года

9.

Литературный экскурс  «Война сквозь сердце…»

(6 класс)

Май

2023 года

10.

Урок информационной культуры «Профессия и ты»: библиотекарь – профессия из глубины веков (9 класс)

Май

2023 года

 

 

Дни недели

Время работы

Вторник

9.30-12.00, 14.00-16.00

Среда

9.30-12.00, 14.00-16.00

Четверг

9.30-12.00, 14.00-16.00

Пятница

9.30-12.00, 14.00-16.00

Суббота

9.30-11.30

Санитарный день

2-я пятница месяца

 

 

 

 

 

 

 

Библиография педагогов

Якуб Колас

Канстанцін Міхайлавіч Міцкевіч

 

Псеўданімы

Якуб Колас, Тарас Гушча, Карусь Лапаць, К. Адзінокі, К. Альбуцкі, Андрэй "сацыяліст", Тамаш Булава, Ганна Груд, Мікалаевец, Лесавік

Дата нараджэння

22 кастрычніка (3 лістапада1882 года

Месца нараджэння

·        АкінчыцыМінскі паветМінская губерняРасійская імперыя

Дата смерці

13 жніўня 1956 года  (73 гады)

Грамадзянства

 Расійская імперыя СССР

Альма-матар

·        Нясвіжская настаўніцкая семінарыя

·        Аляксандраўскае ваеннае вучылішча

Месца працы

·        Мінскі беларускі педагагічны тэхнікум

·        БДУ

Род дзейнасці

драматургперакладчыкпаэтдзіцячы пісьменніклітаратурны крытыкпалітыкпразаік

Гады творчасці

1906 — 1956

Мова твораў

беларуская

Дэбют

«Весна» 

Прэміі

 

Яку́б Ко́ласКанстанці́н Міха́йлавіч Міцке́віч (22 кастрычніка (3 лістапада1882, засценак Акінчыцы Мінскага павета Мінскай губерні (цяпер у межах г. Стоўбцы) — 13 жніўня 1956Мінск  — беларускі паэтпразаікдраматургкрытыкпубліцыстперакладчыквучоныпедагогграмадскі дзеяч; адзін з заснавальнікаў (з Янкам Купалам) сучаснай беларускай літаратуры і літаратурнай мовы. Народны паэт Беларусі (1926). Акадэмік АН Беларусі (1928). Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1944).

Біяграфія

Маладосць

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і Міхала Казіміравіча і Ганны Юр’еўны (народжаная Лёсік) з вёскі Мікалаеўшчына (цяпер за 12 км ад Стоўбцаў). З 13-ці іх дзяцей да сталага веку дажыла толькі 9. Бацька быў лясніком у радзівілаўскіх уладаннях, маці — займалася гаспадаркай. Браты Уладзімір (1879—1954), Алесь (1880—1940), Іосіф (1895—1980), Міхал (1897—1991), сёстры Міхаліна (1887—1977), Юзэфа (1891—1964), Марыя (1900). Неўзабаве па нараджэнні Ко́стуся, так звалі Канстанціна дома, сям’я пераехала ва ўрочышча Ласток (або Сухошчына), потым, у 1890—1904 гадах, Міцкевічы жылі ў леснічоўцы Альбуць паблізу Мікалаеўшчыны.

Значна ўплыў на Костуся дзядзька па бацьку — Антось, ён абудзіў у падлетку цікавасць да літаратуры. Костусь сам навучыўся рускай грамаце, а дзве зімы яго разам са старэйшымі братамі навучаў хлопчык-дарэктар. Скончыў 2-гадовае Мікалаеўшчынскае народнае вучылішча (1894). Наступныя тры гады жыў у Альбуці, дапамагаў на гаспадарцы бацькам, шмат чытаў, рыхтаваўся да паступлення ў настаўніцкую семінарыю.

На кошт скарбу ў 1898 годзе паступіў у Нясвіжскую настаўніцкую семінарыю. Падчас вучобы пісаў вершы і байкі на рускай мове, збіраў беларускі этнаграфічны і фальклорны матэрыял, пачаў пісаць па-беларуску. Па сканчэнні семінарыі (1902) працаваў настаўнікам на Палессі ў вёсках Люсіна (цяпер Ганцавіцкі раён), Пінкавічы (цяпер Пінскі раён). Рабіў этнаграфічныя і фальклорныя запісы. Тым жа часам пазнаёміўся з нелегальнай рэвалюцыйнай літаратурай, уключыўся ў грамадскую дзейнасць, вёў тлумачальныя гутаркі з сялянамі. У 1905 годзе склаў петыцыю пінкавіцкіх сялян з патрабаваннямі да памешчыка Зыгмунта Скірмунта, за гэта на пачатку 1906 года быў пераведзены з Пінкавіч на працу ў Верхменскае народнае вучылішча (цяпер Смалявіцкі раён). Актыўна ўдзельнічаў у нелегальным настаўніцкім з’ездзе (9.7—10.7.1906) у Мікалаеўшчыне, з’езд разагнала паліцыя і К. Міцкевічу сярод іншых забаранілі настаўнічаць.

Зімою 1906—1907 года Я. Колас жыў у родных у леснічоўцы Смалярня, без адпаведнага дазволу адкрыў прыватную школу. У 1907 годзе прыехаў у Вільню, пачаў працаваць загадчыкам літаратурнага аддзела «Нашай нівы», але праз некалькі тыдняў паводле загаду паліцыі пакінуў горад.

У студзені-красавіку 1908 года працаваў у прыватнай беларускамоўнай школе ў вёсцы Сані (цяпер Талачынскі раён), арганізатарамі якой былі Тэрэза Гардзялкоўская і яе сын Канстанцін Гардзялкоўскі. Неўзабаве быў арыштаваны і 15.9.1908 года асуджаны на 3 гады турэмнага зняволення. Я. Коласа абвінавачвалі ў ажыццяўленні праграмы Усерасійскага саюза настаўнікаў, скіраванай, на думку ўладаў, на падрыў грамадскага ладу Расійскай імперыі, а таксама ў складанні адозвы да настаўнікаў, якую не пісаў, але сапраўднага аўтара не выдаў. Увесь тэрмін Я. Колас адбываў у Мінскім астрогу.

Па вызваленні (1911) з верасня Я. Колас без дазволу навучаў дзяцей чыгуначнікаў у Лунінцы, у 1912 годзе атрымаў Пасведчанне пра дабранадзейнасць і да 1914 года афіцыйна працаваў настаўнікам у Купяцічах паблізу Пінска, а затым у Пінскім 3-м прыходскім вучылішчы, пражываючы на кватэры чыгуначнага фельчара А. А. Балевіча. У чэрвені 1913 года Я. Колас ажаніўся з настаўніцай пінскай чыгуначнай школы Марыяй Дзмітрыеўнай Каменскай, яны пражылі разам больш за 30 гадоў, мелі трох сыноў. У гэты ж перыяд, у жніўні 1912 года, на леснічоўцы Смольня паблізу Мікалаеўшчыны Я. Колас пазнаёміўся з Янкам Купалам, гэтай сустрэчай пачалося іх сяброўства.

1915—1940

Падчас 1-й сусветнай вайны з 1915 года разам з сям’ёю ў бежанстве ў Маскоўскай губерні. Мабілізаваны, скончыў Аляксандраўскае ваеннае вучылішча (Масква, 1916) і служыў у запасным палку ў Пермі. Сям’я тым часам пераехала ў Абаянь (цяпер Курская вобласць Расіі). У званні падпаручніка летам 1917 года адпраўлены на Румынскі фронт, але неўзабаве за станам здароўя атрымаў адпачынак. Урэшце, як настаўнік Я. Колас быў вызвалены ад вайсковай службы і застаўся з сям’ёю ў Абаяні, працаваў настаўнікам і школьным інструктарам.

У 1921 годзе Я. Колас выкліканы ўрадам БССР вярнуўся ў Мінск. Супрацоўнічаў з Навукова-тэрміналагічнай камісіяй Народнага камісарыята асветы, Літаратурнай камісіяй па збіранні вуснай народнай творчасці Інбелкульта, быў выкладчыкам у Беларускім педагагічным тэхнікуме і Беларускім дзяржаўным універсітэце, чытаў лекцыі па граматыцы і методыцы выкладання беларускай мовы на Слуцкіх настаўніцкіх педагагічных курсах.

У 1920-я-1930-я гады Я. Колас актыўна ўдзельнічае ў навуковым і грамадска-палітычным жыцці БССР. З 1928 года ён акадэмік АН БССР, з 1929 — член яе Прэзідыума і віцэ-прэзідэнт. У 1927—1929 гадах кандыдат у члены ЦВК БССР, у 1929—1931 і 1935—1938 — член ЦВК БССР. Удзельнік 1-га Усебеларускага з’езда савецкіх пісьменнікаў і 1-га Усесаюзнага з’езда савецкіх пісьменнікаў у Маскве (1934), на абодвух з’ездах абраны ў кіруючыя органы саюзаў пісьменнікаў. Удзельнік Сусветнага кангрэсу абароны культуры (1935, Парыж).

Нягледзячы на прызнанне заслуг Я. Коласа з боку савецкай дзяржавы — у 1926 годзе ён атрымаў званне Народнага паэта Беларусі і пажыццёвую пенсію — пісьменнік трапіў пад хвалю рэпрэсій 1920-х—1930-х гадоў. З сярэдзіны 1920-х у доме Я. Коласа не раз праводзілі вобыскі, самога пісьменніка выклікалі на допыты. Савецкія органы дзяржбяспекі спрабавалі прыцягнуць Я. Коласа да шэрагу спраў. Ціск на Я. Коласа ўзмацняўся, у 1930-я яго абвінавачвалі ў «нацдэмаўшчыне», а таксама разнастайных «шкодных ухілах» у творчасці, ён вымушаны быў каяцца ў «памылках». У 1930-я гг. рэпрэсаваны і загінулі многія знаёмыя, калегі і сваякі Я. Коласа, у т.л. матчын брат Язэп Лёсік і жончын брат Аляксандр Каменскі. Самому Я. Коласу неаднаразова пагражаў арышт і рэпрэсіі, але, мусіць, на гэта не было атрымана дазволу вышэйшага савецкага кіраўніцтва. Гэтыя падзеі негатыўна адбіліся на псіхалагічным стане пісьменніка, адпаведна і на яго творчасці.

1941—1956

Падчас Вялікай Айчыннай вайны паэт жыў у Клязьме паблізу Масквы, ТашкенцеМаскве. У 1944 годзе Я. Коласу прысвоена званне Заслужаны дзеяч навукі Беларусі. У канцы 1944 года вярнуўся ў Мінск.

Па вайне да канца жыцця працаваў  у АН БССР. У 1950-я гады Я. Колас быў навуковым рэдактарам і ўдзельнікам  выдання «Руска-беларускага слоўніка» (1953). Актыўна ўдзельнічаў і ў палітычна-грамадскім жыцці — быў дэпутатам ВС СССР і ВС БССР, членам ЦК на XX—XXII з’ездах КПБ, членам Камітэта па Дзяржаўных прэміях у галіне літаратуры і мастацтва СССР, віцэ-старшынёй Усеславянскага антыфашысцкага камітэта, старшынёй Беларускага і членам Савецкага камітэта абароны міру. Нідзе ўдзел Я. Коласа не быў фармальным, займаўся ён як праблемамі асобных грамадзян, так і паслядоўна адстойваў нацыянальныя інтарэсы беларусаў. Так, у 1956 годзе Я. Колас звярнуўся да ЦК лістом пра месца і стан беларускай мовы ў грамадскім жыцці, прапаноўваў меры яе абароны.

Дзесяцігоддзі напружання адмоўна адбіліся на стане здароўя пісьменніка. Толькі за апошнія 10 гадоў свайго жыцця ён хварэў на запаленне лёгкіх 26 разоў. Памёр 13 жніўня 1956 года за сваім рабочым сталом. Пахаваны ў Мінску на Вайсковых могілках. У 1970 годзе на магіле пастаўлены гранітны помнік (скульптары У. АнанькаМ. Якавенка, архітэктар М. Мызнікаў).

Творчасць

Ужо ў 10-гадовым узросце, пад уплывам твораў Крылова, склаў байку «Варона і Лісіца», а праз тры гады напісаў першы верш «Вясна». Бацька заахвочваў літаратурныя схільнасці хлопчыка, тым жа часам Костусь пазнаёміўся з беларускай літаратурнай творчасцю, вершам Я. Лучыны «Стары ляснік», і быў ад яе пад пэўным уражаннем.

У семінарысцкія гады яшчэ болей захапіўся літаратурай, пазнаёміўся з творамі А. Пушкіна, М. Лермантава, М. Гогаля, А. Кальцова, М. Някрасава, Л. Талстога, І. Хемніцара, Т. ШаўчэнкіІ. ФранкоА. Міцкевіча. Складаў вершы і байкі па-руску. Займаўся зборам беларускага этнаграфічнага і фальклорнага матэрыялу. Значны ўплыў на Костуся зрабіў выкладчык семінарыі Ф. Кудрынскі, які звярнуў увагу маладога паэта на важнасць пісання па-беларуску. Міцкевіч пачаў пісаць вершы і прозу на беларускай мове. Вершы гэтыя прысвячаліся прыродзе, нялёгкай долі селяніна. У тыя самыя гады напісаны паэмы «Каля кастра» і «Страх», тэксты якіх не захаваліся, а таксама першая проза па-беларуску — нарыс «Наша сяло, людзі і што робіцца ў сяле».

З пачаткам працоўнай ў 1900-я гады жанравы дыяпазон К. Міцкевіча пашыраецца, таксама яны ўжо болей дасканалыя, на гэтую пару прыпадае першая публікацыя. Дэбютаваў у друку вершам «Наш родны край» у газеце «Наша доля» за 1.9.1906 года, тут упершыню К. Міцкевіч выкарыстаў псеўданім Якуб Колас. У «Нашай долі» за 15.9.1906 года пад псеўданімам Дзядзька Карусь надрукавана апавяданне К. Міцкевіча «Слабода» пра самавольства царскай паліцыі — дэбют прозы пісьменніка. Тым часам К. Міцкевіч актыўны аўтар газеты «Наша ніва». У творчасці К. Міцкевіча гэтага перыяду з’явіліся новыя формы, болей высокі ўзровень літаратурнай працы, ён піша алегарычныя апавяданні «Казкі жыцця», дзе па-філасофску асэнсоўвае рэчаіснасць. Колас пісаў вершы і падчас зняволення ў Мінскім астрогу, якія ўдавалася перапраўляць на волю.

«Песні жальбы». 1910

У 1910-я гады звяртаецца да буйных форм з філасофскім асэнсаваннем рэчаіснасці, у гэтыя гады пачынаецца праца над ліра-эпічнымі паэмамі «Новая зямля» і «Сымон-музыка». Творы гэтага перыяду — вершы і апавяданні, публікаваліся ў «Нашай ніве». Першая кніга Я. Коласа «Другое чытанне для дзяцей беларусаў», праца над якою пачата зімою 1906—1907 года, выйшла у Санкт-Пецярбургу ў выдавецтве «Загляне сонца і ў наша аконца» ў 1909 годзе. Першы зборнік вершаў «Песні жальбы», напісаны ў 1906—1909 гадах, выйшаў у Вільні ў 1910 годзе. Пісьменнікавай творчасці гэтае пары даў высокую ацэнку Максім Горкі

«Прапаў чалавек». 1913

У 1910-я гады галоўная тэма творчасці Я. Коласа — жыццё беларускага сялянства. Вершы Я. Колас рэгулярна друкавала «Наша ніва». Выходзіць яго зборнік «Апавяданні» (Вільня, 1912), асобнымі выданнямі выйшлі апавяданні «Нёманаў дар», «Тоўстае палена», зборнік вершаваных апавяданняў «Прапаў чалавек» (усё Санкт-Пецярбург, 1913), зборнік апавяданняў шырокага тэматычнага дыяпазону «Родныя з’явы» (Вільня, 1914), п’еса «Чарка ўсё на свеце робіць» (Петраград, 1916)

Першае выданне паэмы «Новая зямля» (1923)

«Сымон-музыка». Мастак В. Дваркоўскі1925

У паэтычных творах перыяду 1-й сусветнай вайны, Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый гучаць антываенныя матывы, занепакоенасць лёсам Беларусі ў новых гістарычных умовах, заклік да працы на карысць радзімы. Гэтыя творы ўвайшлі ў зборнік «Водгулле» (Мінск, 1922). Я. Колас працуе над раней пачатымі паэмамі «Новая зямля» і «Сымон-музыка». Пісаў і драматургічныя творы, у т.л. п’есы «Антось Лата», «На дарозе жыцця» (абедзве  ў 1917). У гэты час напісаў большасць апавяданняў са зборніка «Казкі жыцця» (Коўна, 1921). У 1923 годзе асобным выданнем выходзіць урэшце скончаная  паэма «Новая зямля», а ў 1925 годзе 3-я рэдакцыя паэмы «Сымон-музыка». Разам з гэтым пашыраецца тэматыка твораў Я. Коласа, ад праблемаў  вёскі ён звяртаецца да гістарычнага лёсу беларускай інтэлігенцыі пачатку XX ст. Створаны вялікія празаічныя творы, г.з. «палескія аповесці» — «У палескай глушы» (Вільня, 1923) і «У глыбі Палесся» (Мінск, 1927), часткі будучай трылогіі. У 1925 годзе выйшла п’еса «Забастоўшчыкі», у нечым аўтабіяграфічная, пра беларускае настаўніцтва ў палітычнай барацьбе. У 1926 годзе выйшла аповесць «На прасторах жыцця» аб праблемах моладзі 1920-х гадоў.

Рэпрэсіі ў БССР 1920-х-1930-х гадоў, гібель калег, сяброў і сваякоў, сталая пагроза ўласнаму жыццю, адмоўна адбіліся на псіхалагічным стане Я. Коласа і на яго творчасці. Да таго ж дадалася калектывізацыя, абмежаванне грамадскіх свабод, таталітарная ідэалогія. На думку коласазнаўцаў М. Мацюх і М. Мушынскага, у гэты час пісьменнік трапіў у цалкам залежнае ад савецкай сістэмы становішча з якога не было выйсця. Фактычна Я. Колас быў заложнікам і вымушаны быў адпавядаць ідэалагічным патрабаванням, міжволі прапагандуючы сацыялістычны рэалізм.

«Адпомсцім». 1942

У 1926 годзе Я. Колас пачаў паэму «На шляхах волі», пра цяжкія ўмовы часоў 1-й сусветнай вайны, над ёю ён працаваў  у 1930-я і 1950-я гады, але так і не скончыў. Да тэмы падзей 1-й сусветнай вайны Я. Колас таксама звяртаўся ў п’есе «Вайна вайне» (1927—1938), да тэмы Грамадзянскай вайны ў аповесці «Дрыгва» (1933) і створанай на яе аснове п’есе «У пушчах Палесся» (1937). У 1932 годзе выйшла досыць схематызаваная аповесць «Адшчапенец» пра перавагі калектыўнай гаспадаркі перад аднаасобнай.

У 1940 годзе Я. Колас пачаў паэму «Рыбакова хата» пра Заходнюю Беларусь у міжваеннай Польшчы.

Таксама ў 1920-я-1930-я гады Я. Колас актыўна займаўся перакладамі з польскай, рускай і ўкраінскай моў («Палтава» А. Пушкіна, паасобныя творы М. Лермантава, А. Міцкевіча, Т. Шаўчэнкі, П. Тычыны, Р. Тагора і інш.).

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў шэрагу паэтычных і публіцыстычных твораў  услаўляў патрыятызм і гераізм, выкрываў сутнасць нацызму. У гэты перыяд выйшлі зборнікі паэзіі «Адпомсцім» (1942), «Голас зямлі» (1943), паэмы «Суд у лесе» (1942), «Адплата» (1943—1944) ды інш.

Пасля вайны творчасць Я. Колас спалучаў з напружанай грамадскай працай. У 1954 годзе ён скончыў аповесць «На ростанях» на аснове падзей 1906—1911 гадоў, якая стала 3-й, апошняй (разам з «У палескай глушы» і «У глыбі Палесся»), часткай аднайменнай трылогіі — аднаго з першых беларускіх раманаў.

Узнагароды

Кавалер Ордэна ЛенінаОрдэна Чырвонага СцягаОрдэна Працоўнага Чырвонага Сцяга. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1946, за вершы ваеннага часу; 1949, за паэму «Рыбакова хата»).

 

 

Янка Купала

Іван Дамінікавіч Луцэвіч

 

Псеўданімы

Янка Купала, адзін з «парнаснікаў», Вайдэльота, Здарэнец, Левы, Марка Бяздольны, Ня-Гутнік, Стары Мінчук, Янук з-пад Мінска, Янук Купала

Дата нараджэння

25 чэрвеня (7 ліпеня) 1882 года

Месца нараджэння

Вёска Вязынка, Маладзечанскі раёнВілейскі паветВіленская губерняРасійская імперыя

Дата смерці

28 чэрвеня 1942 года

Месца смерці

·        МаскваРСФСРСССР

Пахаванне

·        Вайсковыя могілкі

Грамадзянства

·         Расійская імперыя

·         БНР

·         БССР

Альма-матар

·        Маскоўскі гарадскі народны ўніверсітэт імя А. Л. Шаняўскага

·        Смаленскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута

Род дзейнасці

паэтдраматургперакладчыкпісьменнікжурналіст

публіцыстпалітык

Гады творчасці

1903 — 1942

Мова твораў

беларускаяпольскаяруская

Дэбют

«Modlitwa» // часопіс «Ziarno», №13, 1903

Прэміі

 

Узнагароды

 

Подпіс

 

Я́нка Купа́ла, сапр. Іва́н Даміні́кавіч Луцэ́віч (25 чэрвеня (7 ліпеня1882 фальв. Вязынка  былой  Радашковіцкай воласці (цяпер Маладзечанскі раёнМінская вобласць) — 28 чэрвеня 1942Масква — беларускі паэтдраматургпубліцыстперакладчык, класік беларускай літаратуры, адзін з заснавальнікаў новай беларускай літаратуры і літаратурнай мовы. Народны паэт Беларусі (1925). Акадэмік АН БССР (1928), АН УССР (1929). Лаўрэат Сталінскай прэміі (1941) за зборнік «Ад сэрца».

Творчасць Купалы адзначаецца за яркае апісанне сялянскага быту, нацыянальнага характару беларусаў і яго светаразумення.

З 1944 года дзейнічае Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы. У гонар паэта ў 1957 годзе была заснавана Літаратурная прэмія імя Янкі Купалы. З 1995 года сістэматычна праводзяцца штогадовыя Купалаўскія чытанні — прафесійны форум для абмеркавання навуковых дасягненняў і праблем купалазнаўства. У 1996 годзе быў створаны Міжнародны фонд Янкі Купалы. Імем паэта названы Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі КупалыГродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалыпарк у Мінску і станцыя мінскага метрапалітэна, мноства вуліц у гарадах Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія

Дзяцінства і юнацтва

Іван Луцэвіч нарадзіўся 7 ліпеня 1882 года (па новым стылі) у фальварку Вязынка Вілейскага павета ў сям’і арандатара Дамініка Ануфрыевіча Луцэвіча і яго жонкі Бянігны Валасевіч, якія належалі да саслоўя мяшчан (прыпісаны да мяшчан Мінска) і былі каталікамі. Сам Іван Луцэвіч у часы Расійскай імперыі таксама быў каталіком і афіцыйна адносіўся да катэгорыі мяшчан (прыпісаны да мяшчан Мінска), хаця пры хрышчэнні 12 ліпеня 1882 года ў Радашкавіцкім касцёле Луцэвіч быў запісаны дваранінам. Дамінік Луцэвіч належаў да роду збяднелай шляхты, якая не змагла ў часы Расійскай імперыі дакументальна даказаць сваё шляхецкае паходжанне і зацвердзіць свой род у статусе расійскага дваранства. Найстарэйшы продак па бацьку ўпамінаецца ў дакументах XVII ст. Маці паэта паходзіла з рубяжэвіцкай шляхты.

Скончыў Бяларуцкае народнае вучылішча (1898). Пасля смерці бацькі (1902) працаваў на гаспадарцы, потым хатнім настаўнікам, пісарам у судовага следчага ў Радашковічах (1903), малодшым прыказчыкам у маёнтку Беліца памешчыка Караля Свяцкага ў Сенненскім павеце Магілеўскай губерні (1904), практыкантам і памочнікам вінакура ў маёнтку Сёмкава пад Мінскам, на бровары ў Яхімоўшчыне на Маладзечаншчыне.

Далейшае жыццё паэта

З набліжэннем фронту 8.8.1915 эвакуіраваўся з Вільні, жыў у Арле, у верасні 1915 выехаў у Маскву, дзе вучыўся ў Народным універсітэце. Са студзеня 1916 на вайсковай службе: некалькі месяцаў служыў у Мінску старшым рабочым у дарожна-будаўнічым атрадзе Варшаўскай акругі шляхоў зносін, потым у Полацку, Смаленску. З 1916 жанаты з Уладзіславай Луцэвіч. У ліпені 1918 атрымаў пасаду агента па забеспячэнні харчамі Заходняй вобласці. Разам з М. Гарэцкім быў слухачом факультэта гісторыі мастацтваў Смаленскага аддзялення Маскоўскага археалагічнага інстытута. У 1919, пасля абвяшчэння БССР, пераехаў на сталае жыхарства ў Мінск. Працаваў загадчыкам бібліятэкі пры Беларускай хатцы, рэдагаваў часопіс «Рунь» (1920) і «Вольны сцяг» (1920-22). У час 1920-22 цяжка хварэў, аднак, акрыяўшы, зноў вярнуўся да актыўнай грамадскай і літаратурнай дзейнасці. З пачатку 1921 намеснік загадчыка літаратурна-выдавецкага аддзела Наркамасветы БССР, уваходзіў у склад Акададэмічнай камісіі Акадэмічнага цэнтра Наркамасветы БССР па ўкладанні і апрацоўцы беларускай тэрміналогіі, член навукова-рэдакцыйнай калегіі Наркамасветы БССР, якая разглядала прадстаўленыя да друку творы (пазней яна называлася камісіяй і Я. Купала быў яе старшынёй); адзін з ініцыятараў стварэння Беларускага драматычнага тэатра (1920), БДУ (1921), Інбелкульта (з 1922 яго правадзейны член), літаратурнага аб’яднання «Полымя». Янка Купала ўдзельнічаў у Акадэмічнай канферэнцыі па рэформе беларускага правапісу і азбукі (1926).

Неаднаразова падвяргаўся рэпрэсіям. У 1921 на паэта быў накладзены хатні арышт і канфіскаваны рукапісы. У 1930 былі раскулачаны маці і сястра паэта. Летам 1930 у друку з’явіўся артыкул Л. Бэндэ «Шлях паэта», у якім Янка Купала абвяшчаўся «ідэолагам буржуазнага нацыянал-адраджанізму». Купалу выклікалі на допыты ў ДПУ; яму інкрымінавалася лідарства ў «Саюзе вызвалення Беларусі». 20.11.1930 пасля «гутарак» у ДПУ ён зрабіў спробу самагубства, але быў выратаваны.

У снежні 1930 быў вымушаны апублікаваць у «Звяздзе» «пакаянны» ліст, у якім паэт вымушаны быў прызнавацца ў «памылках» і «шкодных поглядах», абяцаў парваць з «кулацкім нацыяналістычным адраджанізмам» і «аддаць усе свае сілы сацыялістычнаму будаўніцтву». У 1930-я гады творы Купалы падвергліся значнай цэнзурнай праўцы, у т.л. творы са зборнікаў «Жалейка» і «Гусляр». У 1937 над паэтам чарговы раз навісла пагроза арышту — яго імя апынулася ў спісе мяркуемых ахвяр. Арышту ўдалося пазбегнуць.

Купала быў у гушчы літаратурнага і грамадскага жыцця: ён удзельнічаў у розных камітэтах па ўшанаванні памяці і правядзенні юбілеяў класікаў рускай і нацыянальных літаратур (У. КараленкаМ. Лермантаў), быў дэлегатам тагачасных урачыстых літаратурных форумаў і з’ездаў, удзельнічаў у рабоце І з’езда Савецкіх пісьменнікаў БССР, выбраны членам Праўлення і дэлегатам на І з’езд ССП СССР, у склад новага бюро секцыі паэзіі ССП БССР (1937), прэзідыума Праўлення ССП СССР (1939), дэпутатам Мінскага гарадскога Савета. У 1939 ён удзельнічаў у рабоце Народнага сходу Заходняй Беларусі, які прыняў Дэкларацыю аб уз’яднанні Заходняй Беларусі з БССР. Выбіраўся кандыдатам у члены ЦВК БССР у 1927-29, член ЦВК БССР у 1929-31, 1935-38. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР з 1940.

Вялікая Айчынная вайна заспела яго ў Каўнасе. У першыя дні вайны ў Мінску згарэлі яго архіў і бібліятэка. 30 чэрвеня 1941 з дачы ў Ляўках Янка Купала выехаў у Маскву. З лістапада 1941 ён жыў у пас. Пячышчы каля Казані. З самага пачатку вайны Я. Купала актыўна ўключыўся ў барацьбу. Як член прэзідыума Усеславянскага антыфашысцкага камітэта выступаў на антыфашысцкіх мітынгах, падпісаў адозву да братоў-славян з заклікам узняцца на вызваленчую барацьбу супраць фашызму, удзельнічаў у І Усеславянскім мітынгу і ў навуковай сесіі АН БССР (у Казані), дзе выступіў з дакладам «Айчынная вайна і беларуская інтэлігенцыя». Яго палымяны верш «Беларускім партызанам», публіцыстычныя артыкулы змяшчаліся ў газетах «Правда», «Известия», «Красная звезда» і інш.

18 чэрвеня 1942 Я. Купала прыехаў у Маскву і праз 10 дзён трагічна загінуў  у гасцініцы «Масква» пры нявысветленых абставінах — упаў у лесвічны пралёт з 10 паверха. Існуе тры версіі — няшчасны выпадак, самагубства, забойства. Быў пахаваны на Ваганькаўскіх могілках у Маскве.

Перапахаванне

У ліпені 1962 урна з прахам Янкі Купалы перавезена ў Мінск і перапахавана на Вайсковых могілкахРыгор Барадулін успамінаў:

«Перапахаванне праху Янкі Купалы адбывалася ў сакрэтнасці ў духу сталіншчыны. Потайна з Масквы урну з прахам прывезлі ў музей паэта. Дзяжурылі адабраныя людзі і блізкія нябожчыка, калі так можна сказаць. Невялічкай купкай людзей было абмежавана жалобнае шэсце. Па званках з адпаведных устаноў. Вянкі ад заводаў, арганізацый было дадзена ўказанне на могілкі несці з пэўнымі інтэрваламі. Каб не было „большого стечения народа“. Уся дзяржаўная машына баялася праху паэта».

Творчасць

Паэзія

Рукапіс верша «Жняя» (1911)

Першыя творы Купалы — некалькі польскамоўных сентыментальных вершаў, надрукаваныя ў 19031904 у часопісе «Ziarno» («Зерне») пад псеўданімам К-а. Першы верш на беларускай мове — «Мая доля» датуецца 15.7.1904. Беларускамоўны дэбют у друку — публікацыя 15.5.1905 у газеце «Северо-Западный край» верша «Мужык». Дэбют у беларускамоўным друку — верш «Касцу» («Наша ніва», 11.5.1907), летам 1907 у «Нашай ніве» з’яўляюцца і іншыя творы Я. Купалы. Раннім вершам Я. Купалы ўласціва падабенства да фальклору і беларускай паэзіі 19 ст. На працягу 19061907 Я. Купала напісаў паэмы «Зімою», «Нікому», «Адплата каханнем», 18.12.1908 у «Нашай ніве» апублікавана паэма «У Піліпаўку», у тым жа годзе скончана праца над паэмамі «Адвечная песня» і «За што?». Тэматыка твораў — прыгнечанае і бяспраўнае жыццё беларускага селяніна, краса роднага края, прыгажосць стваральнай працы чалавека. Ужо ў ранніх творах Купалы акрэсліваецца ідэя свабоды — нацыянальнага, сацыяльнага і духоўнага разнявольвання чалавека — як вызначальная ідэя ўсёй яго творчасці.

Зборнік вершаў «Жалейка» (1908)

У 1908 пецярбургскае выдавецтва «Загляне сонца і ў наша ваконца» выпусціла першы зборнік паэта «Жалейка», якую двойчы канфіскоўвалі. Другі зборнік вершаў «Гусляр» (1910) выдадзены лацінкай у Пецярбургу А. Грыневічам. У адрозненне ад «Жалейкі» з яе элегічнасцю, плачам над адвечнай нядоляй селяніна ў «Гусляры» выразна выяўляецца рамантычнае светаадчуванне аўтара, акрэсліваецца філасофская, экспрэсіўная плынь яго лірыкі, паўстае рамантычны вобраз паэта як «сына міра», як прарока, які спазнаў таямніцы свету і жадае данесці іх да людзей. Менавіта ў гэтым зборніку найбольш выразна адбілася рамантычнае раздваенне душы лірычнага героя, у якой суіснуюць адчуванні далучанасці да Сусвету, пачуццё абранасці і высокай наканаванасці чалавека, а з другога боку — бяссілле і адчай пры сутыкненні з рэчаіснасцю.

Зборнік «Шляхам жыцця» (1913)

Творча плённым, узлётным для Я. Купалы быў перыяд 1910—13, калі ён выдаў трэці паэтычны зборнік «Шляхам жыцця» (1913). Зборнік быў фактычна вяршынным дасягненнем тагачаснай беларускай літаратуры, а яго аўтар стаў бясспрэчным яе лідарам. У вершах гэтага выдання выразна выявіўся патрыятызм і глыбінны гістарызм паэта, найбольш яскрава ўвасобілася ідэя свабоды і абуджэння нацыянальнай свядомасці беларускага народа. Паэт імкнуўся абудзіць у чытача пачуцце гордасці і ўдзячнасці да продкаў, якія былі здольныя захоўваць сваю дзяржаўнасць і незалежнасць, бараніць зямлю ад ворагаў, развіваць адметную культуру («Над Нёманам», «На куццю», «На дзяды» і інш.). Многія з твораў, дзе развіваліся такія матывы, у пазнейшы час былі забаронены, не ўключыліся ў збор твораў і не перадрукоўваліся да канца 1980-х г. Нацыянальны характар творчасці Купалы праяўляўся і ў вершах рэвалюцыйна-дэмакратычнага кірунку, у якіх паэт апяваў набліжэнне светлых перамен у жыцці, услаўляў будучыню, прадвесцем якой для яго быў створаны паэтычным уяўленнем вобраз Маладой Беларусі, абуджанай да гістарычнага самасцвярджэння. У вобразе Прарока (Званара, Гусляра), які прымаў аблічча Падарожнага, Незнаёмага, паэт прадракаў Вялікі Сход, дзе будзе вырашаны  нацыянальны лёс гарадоў. У паэмах «Курган» (нап. 1910), «Бандароўна» (нап. 1913), «Магіла льва» (нап. 1913), драматычнай паэме «Сон на кургане» (нап. 1910), паэме-ідыліі «Яна і я» (нап. 1913) ён зарэкамендаваў сябе буйнейншым прадстаўніком нацыянальнага рамантызму. У сімвалічных вобразах і карцінах Янка Купала стварыў шырокае палатно нацыянальнага быцця ў яго сацыяльна-гістарычным зрэзе. У 1914—15 з’явіліся цыкл яго вершаў «Песні вайны», шэдэўры любоўнай лірыкі.

На працягу трох наступных гадоў Купала, перажываючы разам з народам цяжкі перыяд нацыянальнай гісторыі, паэтычных твораў не пісаў, зноў пачаў тварыць у канцы 1918. Яго вершы той пары «Званы», «Буралом», «Спадчына», «Рунь», «Першы снег», «Паязжане» і інш. — гэта роздум пра гістарычныя шляхі Бацькаўшчыны, прасякнуты ўласцівай паэту філасофскай глыбінёй. Гэтыя творы ўвайшлі ў чацвёртую паэтычную кнігу «Спадчына» (1922). Да зборніка негатыўна паставілася тагачасная крытыка, якая чакала ад паэта ўслаўлення рэвалюцыі і прынесеных ёю перамен. Янка Купала заставаўся песняром Бацькаўшчыны, палітычнае становішча якой у гэты перыяд было вельмі складаным. Мастацкі позірк паэта імкнуўся вылучыць сутнасць падзей, іх суаднесенасць з каштоўнасцю кожнага асобнага чалавека. Ён бачыў і адчуваў, як у рэвалюцыйнай віхуры нішчацца і руйнуюцца лёсы, як родныя людзі становяцца па розныя бакі барыкад, як пошукі выйсця абарочваюцца бездарожжам. Таму ў яго лірыцы па-ранейшаму гучалі драматычныя і трагічныя ноты.

У савецкі час таксама выйшлі кнігі паэзіі «Безназоўнае» (1925), «Апавяданні вершам» (у 2 кнігах, 1926), паэмы «Магіла  льва» (1927), «Над ракою Арэсай» (1933), «Курган» (1987), зборнікі «Адцвітанне» (1930), «Песня будаўніцтву» (1936), «Беларусі ардэнаноснай» (1937), «Ад сэрца» (1940), «Беларускім партызанам» (вершы і артыкулы, Масква, 1942), кнігі выбраных вершаў, паэм, Зборы твораў у 6-ці (1925—1932), 3-х (1928—1932), 6-ці (1951—1954, 1961—1963), 7-мі (1972—1976) тамах. Многія вершы пакладзены на музыку. Для дзяцей неаднаразова выдаваліся вершы «Хлопчык і лётчык», «Алеся» і інш.

Янка Купала — класік беларускай літаратуры, традыцыі пісьменніка ўплывалі на беларускіх паэтаў розных пакаленняў. Паэт і педагог Рыгор Рэлес адзначаў яго ўплыў на яўрэйскіх пісьменнікаў, якія працавалі ў Беларусі ў міжваенны перыяд (асабліва на Ізі Харыка і Майсея Кульбака). У 1980-х гг. стаў вядомы яго верш «Жыды». Асаблівае значэнне спадчына Янкі Купалы набыла ў канцы 1980-х г., калі былі надрукаваны раней забароненыя яго творы (паэмы «Калека», «На Куццю» і інш.).

Драматургія

Драма «Раскіданае гняздо» (Вільня, 1919)

Янка Купала — прызнаны нацыянальны драматург. Аўтар драматычных паэм «Адвечная песня» (Пецярбург, 1910, пастаўлена ў 1921) і «Сон на кургане» (Пецярбург, 1912, пастаўлена ў 1928), п’есы «Паўлінка» (Пецярбург, 1913, пастаўлена Беларускім музычна-драматычным гуртком у Вільні ў 1913, у 1952 па спектаклю тэатра імя Я. Купалы створаны аднайменны кінафільм, у 1973 — аперэта), драматычнай паэмы «На папасе» (1913, ставілася самадзейнасцю), драмы «Раскіданае гняздо» (Вільня, 1919, пастаўлена Першым таварыствам беларускай драмы і камедыі ў Мінску ў 1917, аднайменны кінафільм — у 1982), сцэнічнага жарту «Прымакі» (1920, ставіўся самадзейнасцю ў 20-я гады, у тэатры пастаўлены ў 1936), п’есы «Тутэйшыя» (1924, пастаўлена БДТ-1 у 1926), драматычнага абразка «На Куццю» (Вільня, 1928).

Як і ў лірыцы, у персанажах сваёй драматургіі (Паўлінка і Якім Сарока, Сымон Зяблік, Алена Гарошка і Янка Здольнік) Купала ўвасобіў духоўныя памкненні чалавека, далучанага да перадавых ідэй свайго часу, яго высокія маральныя якасці, права кіравацца ў сваіх учынках уласным выбарам, жаданне знайсці справядлівасць. Ім створаны каларытныя, драматургічна насычаныя тыпажы камічнага і сатырычнага плана (Адольф Быкоўскі, Крыніцкія і Пустарэвічы ў «Паўлінцы», Мікіта Зносак у «Тутэйшых»).

Сатырычная камедыя «Тутэйшыя», у якой гучала ідэя нацыянальнай незалежнасці Беларусі, доўгі час была ў ліку забароненых твораў. Цэнтральным персанажам гэтага твора з’яўляецца сама Беларусь — як адзіная непадзельная каштоўнасць, якую імкнуцца падзяліць ці падпарадкаваць сабе кожныя новыя ўладары ў пераломны час. У 1989 выйшлі «Паэмы. Драматычныя творы», куды ўключана і трагікамедыя «Тутэйшыя».

Публіцыстыка

Я. Купала таксама выступаў як публіцыст і літаратурны крытык. Ён стаяў ля вытокаў нацыянальнай публіцыстыкі і журналістыкі як самастойнай галіны. Яго дарэвалюцыйная публіцыстычныя творы заклікалі да паляпшэння сацыяльнага становішча шырокіх народных мас Беларусі («Думкі з пабыцця ў Фінляндыі на Іматры», 1910; «3 гуты „Залессе“», 1911), закраналі праблемы нацыянальнай самасвядомасці («Святкаванне Купалы ў Вільні», 1912; «Вера і нацыянальнасць», «Ці маем мы права выракацца роднай мовы», абодва 1914, і інш.). У 1913 артыкулам «Чаму плача песня наша?» Янка Купала прыняў удзел у вядомай дыскусіі з В. Ластоўскім (Юркам Верашчакам), у ходзе якой фактычна выпрацоўваліся і сцвярджаліся эстэтычныя прынцыпы тагачаснай беларускай літаратуры. У публіцыстыцы перыяду рэвалюцыі і грамадзянскай вайны Купала пісаў аб шляхах беларускага народа да нацыянальнага самавызначэння, закранаў праблемы нацыянальнай палітыкі савецкай улады пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі. Як прадстаўнік нацыянальнай гуманістычна настроенай інтэлігенцыі ён прапаведаваў ідэал нацыянальнай рэвалюцыі, якая дазволіла б кожнаму народу стаць гаспадаром свайго лёсу, і супрацьпастаўляў яе рэвалюцыі сацыяльнай («Справа незалежнасці Беларусі за мінулы год», 1920). Погляды Янкі Купалы вызначаліся дэмакратызмам, адмаўленнем насілля, сцвярджэннем прыярытэту агульначалавечых духоўных каштоўнасцей над класавымі. У гады Вялікай Айчыннай вайны публіцыстычным словам ён заклікаў да змагання супраць фашызму.

У 1972 выйшла кніга «Публіцыстыка».

Пераклады

Купала пераклаў на беларускую мову «Слова аб палку Ігаравым» (прозай і вершам), міжнародны пралетарскі гімн «Інтэрнацыянал», польскі тэкст у п’есах В. Дуніна-Марцінкевіча «Ідылія» і «Залёты», лібрэта оперы «Галька» С. Манюшкі, паэму А. Пушкіна «Медны коннік», шэраг вершаў і паэм Т. Шаўчэнкі, асобныя творы М. НякрасаваІ. КрыловаА. КальцоваА. МіцкевічаУ. СыракомліМ. КанапніцкайЮ. КрашэўскагаУ. БранеўскагаЕ. ЖулаўскагаП. Панча і інш.

Ушанаванне памяці

Імя Янкі Купалы носяць шматлікія вуліцы ў Беларусі і за мяжой, праспектплошча і населены пункт. Імя Янкі Купалы маюць Нацыянальны акадэмічны тэатр у Мінску, Інстытут мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук БеларусіГродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт, шэраг бібліятэк і школ.

У Мінску працуе Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы. Створаны мемарыяльныя запаведнікі «Вязынка», «Ляўкі», «Акопы».

У 1959 годзе заснавана Літаратурная прэмія імя Янкі Купалы, з 1965 года — Дзяржаўная прэмія імя Янкі Купалы ў галіне літаратуры, мастацтва і выканаўчага майстэрства. Творчасць Янкі Купалы мае сусветнае прызнанне: у 1982 годзе ў Беларусі і па рашэнні ЮНЕСКА ва ўсім свеце ўрачыста святкавалася 100-годдзе з дня нараджэння народнага песняра.

У 1992 годзе ў гонар паэта была выпушчана манета вартасцю ў 1 рубель.

Помнікі

Помнікі Янку Купалу ўсталяваны ў наступных месцах: У Беларусі:

  • Мінск
  • Радашковічы
  • Вязынка
  • Ляўкі

У замежжы:

  • Ашдод(Ізраіль)
  • Гданьск(Польшча)
  • Масква (Расія)
  • Пекін(Кітай)
  • Пліска(Балгарыя)
  • Сіянь(Кітай)
  • Эрау-парк у Манро(штат Нью-ЁркЗША)
  • Помнік у Радашковічах(скульптар А. Глебаў1982 г.)

Помнік у Ляўках

Памятны знак у Гданьску

Памятны знак у ізраільскім горадзе Ашдодзе (беларуская мова)

Мемарыяльныя дошкі

На дамах, дзе ў розны час жыў Купала, — у ВязынцыЛяўках  і  Яхімоўшчыне, а таксама ў гарадах  БарысаўКапыльМаладзечнаМар'іна Горка, вёсках  БяларучыКосінаСеніца,  Старая Беліца  — устаноўлены мемарыяльныя дошкі.

Прысвечаныя паэту марыяльныя дошкі за мяжой устаноўлены у ВільнюсеІматрыКіславодскуРызеСанкт-ПецярбургуБраціславеСмаленску, пасёлках Гаспра каля Ялты, Печышчы каля Казані, вёсцы Соф’іна Раменскага раёна Маскоўскай вобласці.

Памятная дошка на доме ў Санкт-Пецярбургу, дзе ў 1909—1913 гадах жыў паэт

У філатэліі

У фалерыстыцы

  • Памятны значок, прысвечаны 80-м угодкам Янкі Купалы (1962Мінск)
  • Памятны значок, прысвечаны 80-м угодкам Янкі Купалы (1962Мінск)
  • Памятны значок, прысвечаны 90-м угодкам Янкі Купалы (Г. Максімаў, 1972Мінск)
  • Памятны значок, прысвечаны 90-м угодкам Янкі Купалы (Я. Раманоўскі1972Мінск)
  • Памятны значок, прысвечаны 90-м угодкам Янкі Купалы (Я. Раманоўскі1972Мінск)
  • Памятны значок, прысвечаны 90-м угодкам Янкі Купалы (Г. Максімаў, 1972Мінск)
  • Памятны значок, прысвечаны 90-м угодкам Янкі Купалы (1972)
  • Памятны значок, прысвечаны адкрыццю ў Ароў-парку (Манро, штат Нью-Ёрк) помнікаў Я. Купалу, У. УітмэнуА. Пушкінуі Т. Шаўчэнку (1973ЗША)
  • Памятны значок (Г.Максімаў, 19771981Менск)
  • Памятны значок, прысвечаны 100-м угодкам Янкі Купалы (1982РыгаЛатвія)

Значок, прысвечаны Купалаўскаму мемарыяльнаму запаведніку «Ляўкі» (1982РыгаЛатвія)

  • Памятны значок, прысвечаны 100-м угодкам Янкі Купалы і Якуба Коласа (1982ЗША)
  • Значок, прысвечаны 110-м угодкам Янкі Купалы (Г. Максімаў, 1992РыгаЛатвія)
  • Значок, прысвечаны музею Янкі Купалы (1992РыгаЛатвія)

Значок, прысвечаны 110-м угодкам Янкі Купалы і Вязынцы (1992)

Купалазнаўства

Першая дысертацыя на Захадзе, прысвечаная творчасці Янкі Купалы — «Janka Kupała: der Sänger des weissruthenischen Volkstums» («Янка Купала: Пясняр беларускага народа»), абаронена Міхасём Маскалікам у 1959 годзе ў Мюнхене, выдадзена як манаграфія ў 1961 годзе.

З 1995 года сістэматычна праводзяцца штогадовыя Купалаўскія чытанні — прафесійны форум для абмеркавання навуковых дасягненняў і праблем купалазнаўства

Бібліяграфія

  • Зб. тв. Т. 1-6. Мн., 1925-32;
  • Зб. тв. Т. 1-6. Мн., 1952-54;
  • Спадчына. Нью-Ёрк; Мюнхен, 1955;
  • Зб. тв. Т. 1-6. Мн., 1961-63;
  • Зб. тв. Т. 1-7. Мн., 1972—1976;
  • Поўны зб. тв.: У 9 т. Т. 1-8. Мн., 1995—2002.

 

Кобец-Филимонова Елена Григорьевна

 

 13 октября 1932г. - 15 июня 2013г.

 Могилёвская область, Круглянский район, Круглое.

Белорусская детская писательница, переводчица, исследовательница белорусского киноискусства.

Биография

Родилась в семье театрального драматурга и сценариста Григория Кобеца. После освобождения Беларуси жила в Минске, училась в музыкальной школе имени Л. Александровской. С 1954 по 1955 год училась в музыкальной школе при Ленинградской консерватории. Работала учителем в музыкальных школах. С 1964 по 1966 год, в связи с командировкой мужа, жила в Греции, училась в Афинской консерватории, брала платные уроки. Член Союза писателей СССР с 1965 года.

В 1969 году окончила Белорусскую государственную консерваторию по классу фортепиано, а в 1971 году - Высшие литературные курсы при Литературном институте им. М. Горького в Москве. Работала редактором на киностудии «Беларусьфильм», в издательстве «Юнацтва». С февраля 1994 года возглавляла Минскую городскую ассоциацию жертв политических репрессий, с сентября 1994 года несколько лет была президентом «Белорусской ассоциации жертв политических репрессий». В 2002 году работала над документальными рассказами про кинодраматургию своего отца «Беларускія шванкі».

Творчество

Начинала писать на белорусском и русском языках. Вышли сборники стихов «Казка пра месяц» (1963), «Залаты ручнік» (1972), «Лесной барабан» (1970), а также рассказ «Жаваранкі над Хатынню» (1977), сборники сказок «Читайка и Гуляйка» (1963), «Семь художников» (1965), «Сказки старого Яниса» (1969), «Вянок дзівосаў» (1986), роман «Агні за перавалам» (1987).

В 1973 году по сценарию писательницы снят мультфильм «Вася Буслік і яго сябры». Составитель (соавтор) сборника белорусской поэзии «Земля с лазурными очами» (1979). В том же году была издана книга переводов современной греческой поэзии Яниса Рикаса «Макроникас». Написал книгу очерков о Греции «В королевстве… но не сказочном» (1968).

В 1978 году по мотивам повести «Блакітны экспрэс» поставлен одноименный спектакль. В 2001 году на страницах журнала «Полымя» были опубликованы воспоминания из детства писательницы - «На беразе Друці».

В 2004 году издала автобиографическую книгу-исповедь «Шлях да малітвы», в 2005 году - документальный рассказ «Распятая Хатынь», в 2006 году - книгу о Григории Кобеце «Калі ўцякала сонца». В 2007 году выступила составителем книги «Карельские Куропаты. 1937—1938», в 2009 г. - составителем «Выбраных твораў» Григория Кобеца.

Произведения писательницы переведены на кыргызский, литовский, немецкий, русский, татарский и украинский языки.

 Алена Рыгораўна Кобец-Філімонава

Дата нараджэння

13 кастрычніка 1932 года

Месца нараджэння

·         КруглаеТалачынскі раёнБССРСССР

Дата смерці

15 чэрвеня 2013 года

Грамадзянства

·          Беларусь

Бацька

Рыгор Якаўлевіч Кобец

Альма-матар

·         Рэспубліканская музычная школа-дзесяцігодка пры Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі імя А. В. Луначарскага (1952)

·         Музычнае вучылішча пры Ленінградскай кансерваторыі (1955)

·         Афінская кансерваторыя (1966)

·         Беларуская дзяржаўная кансерваторыя імя А. В. Луначарскага (1969)

·         Вышэйшыя літаратурныя курсы літаратурнага інстытута імя А. М. Горкага (1971)

Месца працы

·         Беларусьфільм, Юнацтва, Беларуская асацыяцыя ахвяр палітычных рэпрэсій

Род дзейнасці

дзіцячая пісьменніца, перакладніца, даследніца кінамастацтва

Мова твораў

беларуская

Іван Пташнікаў

Дата нараджэння

7 кастрычніка 1932 года

Месца нараджэння

·         ЗадроздзеКрайскі сельсаветПлешчаніцкі раёнБССРСССР

Дата смерці

28 ліпеня 2016 года  (83 гады)

Грамадзянства

СССР → Беларусь

Альма-матар

·         факультэт журналістыкі БДУ (1957)

Месца працы

·         Беларусь, Маладосць, Полымя

Род дзейнасці

пісьменнікпаэт

Жанр

апавяданнеаповесцьраман

 

Іва́н Мікала́евіч Пта́шнікаў (7 кастрычніка 1932в. ЗадроздзеПлешчаніцкі раён, цяпер у Лагойскім раёне — 28 ліпеня 2016) — беларускі пісьменнікЗаслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1983). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі імя Якуба Коласа (1978) за аповесць «Найдорф»

Біяграфія

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Да вайны скончыў 3-ы класы Задроздзенскай пачатковай школы. Пасля вайны — Крайскую сямігодку (1948), Плешчаніцкую беларускую сярэднюю школу (1951). Працаваў у рэдакцыі плешчаніцкай раённай газеты «Ленінец», настаўнікам Лонваўскай пачатковай школы. Скончыў аддзяленне журналістыкі філалагічнага факультэта БДУ (1957). Рэдактар мастацкай літаратуры ў Дзяржаўным выдавецтве БССР (1957—1958), рэдактар аддзела прозы часопіса «Маладосць» (1958—1962), з 1962 — рэдактар аддзела прозы часопіса «Полымя». Член СП БССР (з 1959).

У 2005 годзе І. Пташнікаў перажыў інсульт, пасля гэтага не мог сам хадзіць і з дому яго выводзілі толькі ў шпіталь. Меў творчыя задумы, даваў інтэрв'ю, але, з уласных словаў, не меў сіл пісаць. Памёр 28 ліпеня 2016 года ў сваёй кватэры ў Мінску. Пахаваны на Паўночных могілках Мінска.

Творчасць

Дэбютаваў у 1952 годзе вершам "На родным полі". Першая кніга «Зерне падае не на камень» (1959). Аўтар раманаў «Чакай у далёкіх Грынях» (1962), «Мсціжы» (1970), «Алімпіяда» (1984), аповесцей «Лонва» (1965), «Тартак» (1968), «Найдорф» (1975), шматлікіх апавяданняў.

Творчая прыхільнасць І. Пташнікава — вясковая тэматыка, веданне паўсядзённага побыту, звычаяў, псіхалогіі вяскоўцаў, здольнасць аўтара грунтоўна і ўсебакова паказаць дыялектыку характараў, праўду рэальных абставін. У яго апавяданнях («Алёшка», «Алені», «Бежанка») і ў аповесці «Лонва» упершыню пачала праяўляцца асаблівая ўвага да ўнутранага стану чалавека, загучаў матыў вайны ў чалавечых лёсах. Тэма вайны займае ў творчасці пісьменніка значнае месца. Трагедыі спаленых разам з людзьмі вёсак, такіх, як Дальва («Тартак»), барацьба партызанаў і беларусаў супраць акупантаў («Найдорф»), антываенны пафас многіх апавяданняў сведчаць пра тое, што вайна ў І. Пташнікава свая, перажытая ў дзяцінстве.

Бібліяграфія

  • 1957 — аповед "Чачык"
  • 1959 — аповед "Не па дарозе"
  • 1959 — зборнік аповедаў "Зерне падае не на камень"
  • 1960 — раман "Чакай у далёкіх Грынях"
  • 1964 — аповед "Лонва"
  • 1966 — зборнік аповедаў "Сцяпан Жыхар з Сцешыц" ("Алёшка", "Алені", "Уцякачка", "Агні" і інш.)
  • 1967 — аповед "Тартак"
  • 1970 — раман "Мсціжы"
  • 1975 — аповед "Найдорф"
  • 1983 — аповед "Эфка"
  • 1984 — раман "Алімпіяда" ("Воблакі шасцідзясятых")
  • 1987 — аповед "Львы"
  • 1988 — аповед "Арчыбал"
  • 1996 — эскіз "Ірга каласістая"
  • 1997 — аповед "Францужанкі"
  • 1998 — аповед "Тры пуды жыта"
  • 1999 — аповед "Пагоня"
  • 2001 — "Ненапісаная аповесць"
  • 2004 — аповед "Аскепак зоркі"

Прызнанне

Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» і медалём. Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1983). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР імя Якуба Коласа (1978) за аповесць «Найдорф».

Выбраная бібліяграфія

  • Тартак / Пташнікаў І. — Мн.:, Мастацкая літаратура, 2000.
  • У зб.: Сена на асфальце. — Мн.: Літаратура і мастацтва, 2016. — («Бібліятэка выбраных твораў»).

26 ноября учащиеся​ 5 класса посетили с экскурсией​ храм​ Вос­кресения Христова.​ Экскурсию для гимназ­истов провел​ Иерей​ Геннадий​ Матвеевич​ Белоус храма Воскресения Христова города Клецк­а. В ходе экскурсии учащиеся узнали​ об истории храма, его внутреннем устройстве и убранстве. Экскурсия произвела большое впечатление​ на гимназистов, им​ было всё​ интересно, а что интересно, то и остаётся надолго в памяти.

29 октября 2022 года в библиотеке состоялась встреча с читателями, которая​ определит начало гимназической акции «Чтение. Абонемент online». В ходе мероприятия учащиеся познакомились​ с книгами-юбилярами 2022 года.​

12 ноября в рамках шестого школьного дня Гаврук Фаина Васильевна, учащиеся 6 класса совместно с сотрудниками ГУ "Музей истории Клетчины" отправились в экскурсию по г. Клецку.

22 октября в гимназии г. Клецка для учащихся VI-VII классов в рамках областного благотворительного фестиваля-марафона «Крылья ангела» прошло духовно-просветительское мероприятие «Ефросиния Полоцкая: учитель, воспитатель и библиотекарь». Гаврук​ Ф.В., библиотекарь гимназии, рассказала ребятам о детстве Предславы и о том, как она стала Ефросинией, чем занималась в монашестве и за что ее причислили к лику святых. Услышали гимназисты о том, как игуменья Ефросиния переписывала книги, обучала население грамоте, создавала школы и библиотеки, образовывала монастыри. Также прозвучали стихотворные строки, посвящённые Евфросинии Полоцкой, из «Аповесці жыцця і смерці святой і блажэннай і найпадобнейшай Еўфрасінні». В завершении мероприятия совершили виртуальное путешествие по храмам мира, носящим имя Евфросинии Полоцкой, памятникам в ее честь, узнали о самых интересных книгах.

9 октября  в Государственном учреждении образования "Гимназия г. Клецка" с целью вовлечения учащихся в туристско-краеведческую и экскурсионную деятельность была организована экскурсия по памятным местам Клетчины. Гаврук Фаина Васильевна, библиотекарь гимназии, Ребковец Андрей Анатольевич, руководитель по военно-патриотическому воспитанию, совместно с Байрошевской Анной Костантиновной, научным сотрудником ГУ «Музей истории Клетчины», пригласили учащихся 5 класса познакомиться с архитектурными памятниками родной земли. Экскурсия для учащихся прошла активно и познавательно. Гимназисты узнали много интересного об  истории родного города.

22 октября в гимназии г. Клецка для учащихся VI-VII классов в рамках областного благотворительного фестиваля-марафона «Крылья ангела» прошло духовно-просветительское мероприятие «Ефросиния Полоцкая: учитель, воспитатель и библиотекарь». Гаврук​ Ф.В., библиотекарь гимназии, рассказала ребятам о детстве Предславы и о том, как она стала Ефросинией, чем занималась в монашестве и за что ее причислили к лику святых. Услышали гимназисты о том, как игуменья Ефросиния переписывала книги, обучала население грамоте, создавала школы и библиотеки, образовывала монастыри. Также прозвучали стихотворные строки, посвящённые Евфросинии Полоцкой, из «Аповесці жыцця і смерці святой і блажэннай і найпадобнейшай Еўфрасінні». В завершении мероприятия совершили виртуальное путешествие по храмам мира, носящим имя Евфросинии Полоцкой, памятникам в ее честь, узнали о самых интересных книгах.

13 ноября учащиеся 5 класса посетили с экскурсией​ храм​ Воскресения Христова.​ Экскурсию для гимназистов провел​ клирик прихода храма Воскресения Христова города Клецка иерей Геннадий Белоус. В ходе экскурсии учащиеся узнали​ об истории храма, его внутреннем устройстве и убранстве.​

Экскурсия произвела большое впечатление​ на гимназистов, им​ было всё​ интересно, а что интересно, то и остаётся надолго в памяти.

27 ноября в рамках шестого школьного дня для учащихся 5 класса была организована экскурсия в Троицкий костел. Ксёндз провёл увлекательную экскурсию по храму. У гимназистов была возможность подойти к иконам и в ликах святых увидеть ореол доброты, умиротворения и внутреннего спокойствия. Учащиеся узнали историю создания Храма и правилах поведения в нем, а также познакомились с чтимыми святынями.

 

 

 

  1. Кодекс Республики Беларусь об образовании, ст. 39 «Пользование учебниками и учебными пособиями» (документ постоянный)
  2. Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 24.06.2011 № 839 «О размере и порядке взимания платы за пользование учебниками и (или) учебными пособиями и порядке предоставления их в бесплатное пользование» (в ред. от 28.08.2018)
  3. Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 28.02.2019 № 138 «Об оплате труда работников бюджетных организаций» (в ред. от 13.12.2019)
  4. Постановление Министерства труда и социальной защиты Республики Беларусь от 29.12.2001 № 25 «Об утверждении квалификационного справочника «Должности служащих, занятых в культуре и искусстве»» (в ред. от 08.09.2012)
  5. Постановление Министерства культуры Республики Беларусь от 13.06.2019 № 32 «Об оплате труда работников в сфере культуры» (в ред. от 06.12.2019)
  6. Постановление Министерства образования Республики Беларусь от 03.06.2019 № 71 «Об оплате труда работников в сфере образования» (в ред. от 11.12.2019)
  7. Постановление Министерства образования Республики Беларусь от 06.01.2012 № 3 «Об утверждении Инструкции о порядке подготовки и выпуска учебных изданий и их использования»
  8. Постановление Министерства образования Республики Беларусь от 24.04.2013 № 22 «О типовых штатах и нормативах численности работников отдельных учреждений общего среднего и специального образования» (в редакции от 22.05.2015 № 42)
  9. Постановление Министерства культуры Республики Беларусь от 02.10.2001 № 14 «Аб унясенні змяненняў і дапаўненняў у Інструкцыю па уліку і захаванасці бібліятэчных фондаў у Рэспубліцы Беларусь»
  10. Постановление Министерства образования Республики Беларусь от 28.11.2016 № 108 “Аб устанауленні формаў уліковых дакументаў, якімі афармляюцца арганізацыя бібліятэчных фондаў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі і выключэнне з іх дакументаў”
  11. Закон Республики Беларусь от 03.1995 «Аб бібліятэчнай справе ў Рэспубліцы Беларусь» (в редакции от 01.07.2014 № 173-3)
  12. Инструктивно-методическое письмо Министерства образования Республики Беларусь “Об организации работы библиотек учреждений образования, реализующих образовательную программу общего среднего образования, образовательную программу специального образования на уровне общего среднего образования, образовательную программу специального образования на уровне общего среднего образования для лиц с интеллектуальной недостаточностью” (утв. 09.07.2021)
  13. Пералік вучэбных выданняў, якія прыгодныя для выкарыстання у бібліятэчных фондах устаноў адукацыі, якія рэалізуюць адукацыйныя праграмы агульнай сярэдняй адукацыі у 2021/2022 навучальным годзе
  14. Кодекс Республики Беларусь о культуре (документ постоянный)
  15. Трудовой Кодекс Республики Беларусь (документ постоянный)

1 октября

  • Международный день пожилых людей
  • Международный день музыки
  • 2 октября  
  • День учителя

4 октября 

  • Всемирный день защиты животных

6 октября 

  • День архивиста в Белоруссии

9 октября 

  • Всемирный день почты

9 октября 

  • День работников культуры

14 октября 

  • День матери
  • Праздник Покрова Богородицы

15 октября 

  • День работников фармацевтической и микробиологической промышленности

20 октября 

  • День военного связиста

24 октября 

  • День Организации Объединенных Наций

30 октября 

  • День автомобилиста и дорожника

Праздники октября

 

90 лет со дня рождения Ивана Пташникова

90 лет со дня рождения  Елены Кобец-Филимоновой

85 лет со дня рождения Николая Чергинца

 

1 октября

День пожилых людей

2 октября

День учителя

14 октября

День матери в Беларуси

21 октября

День отца

24 октября

Международный день школьных библиотек

 Согласно Приложению

к инструктивно-методическому письму

МО РБ от 08.08.2022